Adrien Blancโดย Adrien Blanc

วิธีสร้างนิสัย Deep Work ให้ทำงานอย่างมีสมาธิจดจ่อ

คู่มือสร้างนิสัยทำงานแบบ Deep Work เพื่อเพิ่มสมาธิและผลิตภาพ

การสร้างนิสัยทำงานแบบ Deep Work คือการฝึกตัวเองให้เข้าสู่ภาวะจดจ่อโดยไม่มีสิ่งรบกวน เพื่อสร้างผลงานที่มีคุณภาพดีที่สุดของคุณ แนวคิดที่ Cal Newport ศาสตราจารย์ด้านวิทยาการคอมพิวเตอร์เป็นผู้ตั้งชื่อนี้ หมายถึงการทำงานที่ใช้ขีดความสามารถทางความคิดของคุณอย่างเต็มที่ เป็นการคิดอย่างมีสมาธิที่สร้างคุณค่าได้จริงและเลียนแบบได้ยาก

แต่พวกเราส่วนใหญ่กลับไม่เก่งเรื่องนี้เลย งานวิจัยของ ActivTrak ที่วิเคราะห์คนทำงานมากกว่า 164,000 คน พบว่า ช่วงทำงานอย่างมีสมาธิในปี 2025 มีความยาวเฉลี่ยเพียง 13 นาที ลดลง 9% จาก 2 ปีก่อนหน้า ขณะเดียวกัน American Psychological Association รายงานว่า การสลับบริบทระหว่างงานกินเวลาที่ควรใช้สร้างผลงานไปได้มากถึง 40% นั่นหมายความว่า ในวันทำงานปกติ 8 ชั่วโมง คุณมีเวลาสร้างผลงานจริงเหลือเพียงราว 5 ชั่วโมงเท่านั้น

ข่าวดีคือ Deep Work เป็นทักษะที่ฝึกได้ เช่นเดียวกับนิสัยอื่นๆ ทักษะนี้จะแข็งแรงขึ้นเมื่อคุณฝึกทุกวันอย่างสม่ำเสมอ คู่มือนี้จะพาคุณสร้างการฝึกนั้นทีละขั้น ตั้งแต่เลือกกลยุทธ์จัดเวลา ไปจนถึงติดตามความก้าวหน้าในระยะยาว

Deep Work คืออะไร และทำไมจึงสำคัญ

Deep Work คือการทุ่มเททำงานที่ต้องใช้ความคิดมากอย่างต่อเนื่องและมีสมาธิ ไม่ว่าจะเป็นการเขียน เขียนโปรแกรม วิเคราะห์ ออกแบบ หรือเรียนรู้สิ่งที่ยาก ตรงข้ามกับ “งานที่ใช้สมาธิไม่มาก” ซึ่ง Newport นิยามว่าเป็นงานประสานจัดการที่ทำได้แม้ใจจะวอกแวก เช่น อีเมล Slack และงานธุรการประจำ

ความแตกต่างนี้สำคัญ เพราะ Deep Work ให้ผลลัพธ์ที่มากเมื่อเทียบกับเวลาที่ใช้ งานวิจัยของ Asana พบว่า ปัจจุบันเวลาทำงาน 60% หมดไปกับ “งานเกี่ยวกับการทำงาน” เช่น การค้นหาข้อมูล สลับไปมาระหว่างแอป และเข้าประชุมอัปเดตความคืบหน้า ในแต่ละวันของคนส่วนใหญ่ มีเวลาเพียงส่วนน้อยที่ได้ทุ่มสมาธิให้กับงานที่ทำให้โครงการเดินหน้าอย่างแท้จริง

งานวิจัยยังชี้ให้เห็นว่า การทำงานแบบ Deep Work เกิดขึ้นน้อยลงเรื่อยๆ บทวิเคราะห์ข้อมูลสถานที่ทำงานปี 2026 โดย Fortune เปิดเผยว่า แม้การใช้ AI จะเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจนมีพนักงานใช้งานถึง 80% แต่เวลาที่ใช้ทำงานอย่างจดจ่อโดยไม่ถูกรบกวนกลับลดลง ประสิทธิภาพการจดจ่ออยู่ที่ 60% ซึ่งต่ำที่สุดในรอบ 3 ปี

ความหายากนี้สร้างโอกาส ดังที่ Newport กล่าวไว้ว่า “ความสามารถในการทำงานแบบ Deep Work กำลังหายากขึ้นเรื่อยๆ ในเวลาเดียวกับที่ความสามารถนี้มีคุณค่าต่อเศรษฐกิจของเรามากขึ้นเรื่อยๆ” คนที่ฝึกทักษะนี้จึงมีข้อได้เปรียบอย่างมาก

4 กลยุทธ์จัดเวลาสำหรับ Deep Work

ไม่ใช่ทุกคนจะจัดช่วงเวลาที่ต้องใช้สมาธิในแบบเดียวกันได้ Newport เสนอแนวทางจัดเวลาไว้ 4 แบบ เลือกแบบที่เข้ากับชีวิตของคุณ:

  • แบบสันโดษ: ตัดภาระงานที่ใช้สมาธิไม่มากออกไป หรือลดให้เหลือน้อยที่สุด เหมาะกับนักวิจัย นักเขียน หรือคนที่สร้างคุณค่าหลักจากผลงานสร้างสรรค์ที่ต้องทุ่มเทอย่างต่อเนื่อง
  • แบบแบ่งเป็นสองโหมด: สลับระหว่างช่วงทำงานแบบ Deep Work ที่กินเวลาหลายวันหรือหลายสัปดาห์ กับช่วงที่ติดต่อได้ตามปกติ เช่น อาจารย์ที่ติดต่อไม่ได้ในช่วงสัปดาห์ทำวิจัย แต่พร้อมให้ติดต่อเต็มที่ในภาคการสอน
  • แบบทำเป็นกิจวัตร: จัดเวลาทำงานแบบ Deep Work ให้ตรงกันทุกวัน เป็นแนวทางที่นำไปใช้ได้จริงมากที่สุดสำหรับคนทำงานที่ใช้ความรู้เป็นหลักส่วนใหญ่ แม้ฝึกอย่างสม่ำเสมอเพียงวันละ 60-90 นาที ผลลัพธ์ก็สะสมเพิ่มขึ้นได้อย่างรวดเร็ว
  • แบบนักข่าว: แทรกการทำงานแบบ Deep Work ลงในช่วงว่างใดก็ตามที่มีในตาราง ต้องมีทักษะการจดจ่อที่แข็งแรง เพราะคุณต้องเข้าสู่ภาวะใช้สมาธิลึกได้ทันทีเมื่อต้องการ

สำหรับคนส่วนใหญ่ แนวทางแบบทำเป็นกิจวัตรได้ผลดีที่สุด เพราะเปลี่ยน Deep Work ให้เป็นนิสัยประจำวัน แทนที่จะเป็นสิ่งที่ทำเป็นครั้งคราว กันช่วงเวลาเดิมไว้ทุกวัน โดยควรเลือกช่วงที่สมองของคุณทำงานได้ดีที่สุด แล้วปกป้องเวลานั้นเหมือนที่คุณปกป้องเวลานัดประชุมสำคัญ

กลยุทธ์แบบทำเป็นกิจวัตรยังเข้ากันได้ดีกับกิจวัตรประจำวันที่ใช้ได้ผลจริง เมื่อ Deep Work เป็นส่วนหนึ่งของกิจวัตรที่ใหญ่ขึ้น คุณจะใช้แรงในการเริ่มต้นน้อยลงอย่างมาก

วิธีเริ่มช่วงทำงานแบบ Deep Work ในแต่ละวัน

การเริ่มจากน้อยๆ เป็นสิ่งจำเป็น ความสามารถในการทำงานแบบ Deep Work ก็เหมือนกล้ามเนื้อ ถ้าฝึกหนักเกินไปตั้งแต่วันแรก คุณจะหมดไฟ ลองค่อยๆ เพิ่มตามแนวทางนี้:

สัปดาห์ที่ 1-2: เริ่มจาก 30-45 นาที เลือกงานหนึ่งอย่างที่ต้องใช้สมาธิจริงๆ ตั้งเวลาไว้ แล้วทำเฉพาะงานนั้นจนกว่าจะมีเสียงเตือน ไม่ใช้โทรศัพท์ ไม่เช็กอีเมล และไม่เปิดแท็บเบราว์เซอร์ที่ไม่เกี่ยวกับงาน

สัปดาห์ที่ 3-4: เพิ่มเป็น 60-75 นาที ถึงตอนนี้สมองของคุณกำลังปรับตัว คุณจะเริ่มสังเกตว่าเข้าสู่ภาวะจดจ่อได้ง่ายขึ้น ลองปรับกิจวัตรก่อนเริ่มงานให้ลงตัว เช่น กาแฟแก้วเดิม รายการเพลงเดิม และการจัดโต๊ะแบบเดิม

สัปดาห์ที่ 5-8: ค่อยๆ เพิ่มจนถึง 90 นาที งานวิจัยบ่งชี้ว่า คนส่วนใหญ่ต้องใช้เวลา 6-8 สัปดาห์จึงจะทำงานแบบ Deep Work ครั้งละ 90 นาทีได้อย่างไม่ฝืน ความก้าวหน้ามักเริ่มเร็วขึ้นในช่วงสัปดาห์ที่ 3-5 เมื่อสมองปรับตัวเข้ากับกิจวัตรได้

4 ชั่วโมง

ขีดจำกัดสูงสุดของการทำงานแบบ Deep Work ต่อวันสำหรับคนส่วนใหญ่

Source: Cal Newport, Deep Work

ขีดจำกัดสูงสุดของคนส่วนใหญ่อยู่ที่การทำงานแบบ Deep Work ประมาณวันละ 4 ชั่วโมง แม้แต่ผู้ที่มีความสามารถระดับยอดเยี่ยม ไม่ว่าจะเป็นนักไวโอลินคอนเสิร์ต นักหมากรุกระดับแกรนด์มาสเตอร์ หรือนักคณิตศาสตร์ ก็แทบไม่สามารถทำต่อเนื่องได้นานกว่านั้น แต่การทำงานอย่างจดจ่อจริงๆ 4 ชั่วโมงนี้ สามารถสร้างคุณค่าได้มากกว่าการทำงานที่ถูกรบกวนเป็นช่วงๆ ตลอดทั้งวัน

จัดการสิ่งรบกวนระหว่างทำงานแบบ Deep Work

ภัยคุกคามใหญ่ที่สุดของ Deep Work ไม่ใช่การขาดพลังใจ แต่เป็นสภาพแวดล้อมที่จัดไว้ไม่ดี งานวิจัยเรื่องการบั่นทอนพลังสมอง พบว่า แค่มีโทรศัพท์อยู่ใกล้ตัวก็กลายเป็นสิ่งรบกวนได้แล้ว แม้จะปิดการแจ้งเตือนไว้ก็ตาม

ใช้รายการนี้เพื่อจัดการสิ่งรบกวนได้จริง:

  • เก็บโทรศัพท์ไว้อีกห้อง ไม่ใช่แค่ปิดเสียงแล้ววางไว้บนโต๊ะ แต่ให้เอาไปไว้อีกห้อง เพราะแค่มีโทรศัพท์อยู่ตรงหน้า ก็ลดขีดความสามารถทางความคิดที่คุณใช้ได้แล้ว
  • ปิดเครื่องมือสื่อสาร ปิดอีเมล Slack และแอปส่งข้อความทั้งหมด การศึกษาของ Gloria Mark แห่ง UC Irvine พบว่า หลังถูกรบกวนเพียงครั้งเดียว คนเราต้องใช้เวลาเฉลี่ย 23 นาที 15 วินาที จึงจะกลับมาจดจ่ออย่างลึกซึ้งได้เต็มที่
  • ใช้เครื่องมือบล็อกเว็บไซต์ เครื่องมืออย่าง Cold Turkey หรือ Freedom ช่วยให้คุณทำตามที่ตั้งใจไว้ได้ในเวลาที่การควบคุมตัวเองเริ่มสั่นคลอน
  • บอกขอบเขตให้ชัดเจน แจ้งเพื่อนร่วมงานว่าคุณอยู่ในช่วงทำงานแบบ Deep Work เมื่อไร สิ่งที่เข้ามาขัดจังหวะส่วนใหญ่ไม่ได้เร่งด่วนจริงๆ
  • เตรียมทุกอย่างให้พร้อมก่อนเริ่ม เตรียมเอกสาร ข้อมูลอ้างอิง และเครื่องมือทั้งหมดไว้ให้ครบ ทุกครั้งที่หยุดเพื่อค้นหาบางอย่าง คุณเสี่ยงที่จะหลุดจากภาวะจดจ่อ

กฎข้อที่สองของ Newport คือ “ยอมรับความเบื่อ” ก็สำคัญไม่แพ้กันในเรื่องนี้ หากคุณฝึกให้สมองคาดหวังสิ่งกระตุ้นทุกครั้งที่ว่าง เช่น หยิบโทรศัพท์มาเช็กระหว่างต่อคิว หรือเลื่อนหน้าจอระหว่างโฆษณาทีวี คุณกำลังบั่นทอนความสามารถในการจดจ่อที่จำเป็นต่อ Deep Work การฝึกอยู่กับความเบื่อนอกช่วงทำงานจะช่วยเสริมความสามารถในการจดจ่อระหว่างทำงาน หลักการนี้สอดคล้องกับการสร้างนิสัยไม่ใช้โทรศัพท์ในตอนเช้า เพื่อเริ่มวันโดยไม่มีสิ่งรบกวนจากโลกดิจิทัล

ค่อยๆ เพิ่มความสามารถในการทำงานแบบ Deep Work

23 นาที 15 วินาที

เวลาเฉลี่ยที่ใช้กลับมามีสมาธิหลังถูกรบกวนหนึ่งครั้ง

Source: Gloria Mark, UC Irvine

ลองมองความสามารถในการทำงานแบบ Deep Work ว่าเพิ่มขึ้นได้ทีละระดับ ตอนเริ่มต้น การจดจ่อจริงๆ เพียง 25 นาทีอาจทำให้คุณรู้สึกเหนื่อยมาก ซึ่งเป็นเรื่องปกติอย่างยิ่ง หัวใจสำคัญคือการเพิ่มภาระการฝึกทีละน้อย โดยค่อยๆ เพิ่มทั้งระยะเวลาและความเข้มข้นของช่วงที่ใช้สมาธิ

วิธีเพิ่มความสามารถให้เร็วขึ้น:

  1. ฝึกสมาธิเพื่อแก้โจทย์งาน Newport แนะนำให้ใช้เวลา 2-3 ครั้งต่อสัปดาห์ จดจ่อกับโจทย์งานเพียงเรื่องเดียวระหว่างทำกิจกรรมทางกาย เช่น เดิน วิธีนี้ช่วยฝึกควบคุมความสนใจให้จดจ่อกับเรื่องที่ตั้งใจ โดยไม่มีแรงกดดันว่าต้องสร้างผลงานออกมา
  2. ฝึกควบคู่กับการพักอย่างตั้งใจ งานวิจัยของ DeskTime แสดงให้เห็นว่า คนที่ทำงานได้ผลดีเยี่ยมจะทำงานอย่างจดจ่อเป็นช่วงๆ แล้วตามด้วยการพักจริงๆ ข้อมูลปัจจุบันบ่งชี้ถึงรูปแบบที่ทำงานอย่างมีสมาธิประมาณ 75 นาที แล้วพักอย่างแท้จริง 30 นาที
  3. กำหนดเวลาเลิกงานให้แน่นอน เลิกงานเวลาเดิมทุกวัน วิธีนี้สร้างความรู้สึกว่าต้องใช้เวลาทำงานให้คุ้มค่า และทำให้สมองได้ฟื้นตัวตามที่ต้องการ การศึกษาในปี 2025 ที่ตีพิมพ์ใน Science พบว่า การนอนหลับไม่ดีเพียงคืนเดียวก็ลดความสามารถของความจำใช้งานได้มากถึง 40%
  4. หยุดงานที่ใช้สมาธิไม่มากไม่ให้ค่อยๆ กินเวลาเพิ่ม ตรวจสอบตารางของคุณทุกสัปดาห์ หากการประชุมและงานธุรการเริ่มกินเวลามากขึ้น งานเหล่านี้กำลังเบียดบังความสามารถในการทำงานแบบ Deep Work ของคุณ ให้ตั้งใจลดงานที่ใช้สมาธิไม่มากลง

ติดตามชั่วโมงทำงานแบบ Deep Work

สิ่งที่วัดได้ย่อมจัดการได้ การติดตามช่วงทำงานแบบ Deep Work มีประโยชน์สองอย่าง คือช่วยให้คุณรับผิดชอบต่อสิ่งที่ตั้งใจไว้ และเผยให้เห็นรูปแบบที่คุณอาจมองข้ามไป

วิธีติดตามแบบง่ายๆ:

  • บันทึกทุกครั้งที่ทำ จดวันที่ เวลาเริ่ม เวลาสิ้นสุด และงานที่คุณทำ
  • รวมเวลารายวันและรายสัปดาห์ ตั้งเป้าให้แนวโน้มค่อยๆ เพิ่มขึ้น ไม่ต้องสมบูรณ์แบบ
  • จดคุณภาพของสมาธิ ครั้งนั้นคุณจดจ่อได้ลึกจริงๆ หรือใจยังวอกแวกอยู่ครึ่งหนึ่ง? การประเมินตัวเองอย่างตรงไปตรงมาสำคัญกว่าตัวเลขเพียงอย่างเดียว
  • ทบทวนทุกสัปดาห์ มองหารูปแบบว่า ช่วงเวลาไหนของวันคุณมีสมาธิดีที่สุด? งานแบบไหนที่ทำให้จดจ่อลึกได้ยาก? อะไรคอยขัดจังหวะสมาธิของคุณ?

Cal Newport เองก็ติดตามชั่วโมงทำงานแบบ Deep Work ด้วยการขีดนับลงบนกระดาษ และทบทวนยอดรวมรายเดือน การทำเครื่องหมายทุกครั้งที่ทำสำเร็จช่วยให้เห็นสถิติต่อเนื่องเป็นภาพ ซึ่งกระตุ้นให้ทำอย่างสม่ำเสมอ เช่นเดียวกับกลไกของสถิติต่อเนื่องในการสร้างนิสัย ที่ใช้ได้กับพฤติกรรมใดก็ตามที่คุณอยากรักษาไว้

แอปการติดตามนิสัยช่วยให้เรื่องนี้ง่ายขึ้นอีก แทนที่จะขีดนับเอง คุณสามารถบันทึกช่วงทำงานแบบ Deep Work แต่ละครั้งเป็นนิสัยประจำวัน ติดตามสถิติต่อเนื่อง และมองเห็นแนวโน้มตลอดหลายสัปดาห์หรือหลายเดือนได้ การเห็นความต่อเนื่องที่ไม่ขาดช่วงเป็นแรงกระตุ้นที่ทรงพลัง ให้คุณกลับมาทำอีกในวันพรุ่งนี้ แม้จะเป็นวันที่ไม่รู้สึกอยากทำก็ตาม

การทบทวนทุกสัปดาห์ยังช่วยให้คุณเชื่อมโยงการฝึก Deep Work กับผลลัพธ์ได้ด้วย คุณสร้างผลงานได้ดีขึ้นไหม? เรียนรู้ได้เร็วขึ้นหรือเปล่า? ทำโครงการเสร็จก่อนกำหนดหรือไม่? ผลลัพธ์เหล่านี้ช่วยเสริมวงจรนิสัย และทำให้การฝึกมีแรงขับให้ดำเนินต่อไปได้ด้วยตัวเอง หากอยากเรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับการสร้างกิจวัตรทบทวนที่ได้ผล อ่านคู่มือการเขียนบันทึกให้เป็นนิสัยของเรา

คำถามที่พบบ่อย

ควรตั้งเป้าทำงานแบบ Deep Work วันละกี่ชั่วโมง?▼

ผู้เชี่ยวชาญส่วนใหญ่เห็นตรงกันว่า 4 ชั่วโมงเป็นขีดจำกัดสูงสุดที่ทำได้จริงสำหรับการทำงานแบบ Deep Work ในหนึ่งวัน ผู้เริ่มต้นควรเริ่มที่ 30-60 นาที แล้วค่อยๆ เพิ่มขึ้นในช่วง 6-8 สัปดาห์ แม้จะทำได้เพียงวันละ 90 นาทีอย่างสม่ำเสมอ ก็ให้ผลลัพธ์ที่ดีกว่าการทำงานโดยใช้สมาธิไม่มากและวอกแวกตลอดทั้งวันอย่างชัดเจน

ช่วงเวลาไหนของวันเหมาะกับการทำงานแบบ Deep Work ที่สุด?▼

สำหรับคนส่วนใหญ่ สมองจะทำงานได้ดีที่สุดในช่วงไม่กี่ชั่วโมงแรกหลังตื่นนอน โดยทั่วไปคือช่วง 8.00-11.00 น. อย่างไรก็ตาม เวลานี้แตกต่างกันไปตามนาฬิกาชีวภาพของแต่ละคน คนที่ถนัดนอนดึกอาจพบว่าตัวเองมีสมาธิดีที่สุดในช่วงสายหรือช่วงบ่าย ลองติดตามการทำงานแต่ละครั้งเป็นเวลา 2 สัปดาห์ เพื่อหาช่วงเวลาที่เหมาะกับคุณที่สุด

เปิดเพลงหรือเสียงพื้นหลังระหว่างทำงานแบบ Deep Work ได้ไหม?▼

ขึ้นอยู่กับประเภทของงาน งานวิจัยบ่งชี้ว่าเพลงที่มีเนื้อร้องทำให้ประสิทธิภาพลดลงในงานที่ต้องประมวลผลภาษา เช่น การเขียนและการอ่าน เสียงบรรยากาศ เสียงไวต์นอยส์ หรือเพลงบรรเลง อาจช่วยให้บางคนเข้าสู่ภาวะจดจ่อได้ ลองหาว่าแบบไหนเหมาะกับคุณ แต่โดยทั่วไป ความเงียบเป็นตัวเลือกที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับงานที่ต้องใช้ความคิดซับซ้อน

Deep Work ต่างจากภาวะลื่นไหลอย่างไร?▼

Deep Work เป็นการฝึกอย่างตั้งใจ คุณจัดเวลาไว้ ปกป้องเวลานั้น และตั้งใจจดจ่อกับงานที่ต้องใช้ความคิดมาก ส่วนภาวะลื่นไหลเป็นปรากฏการณ์ทางจิตวิทยาที่คุณจดจ่อกับงานมากจนลืมเวลา การทำงานแบบ Deep Work มักนำไปสู่ภาวะลื่นไหล แต่ทั้งสองอย่างไม่ใช่สิ่งเดียวกัน คุณทำงานแบบ Deep Work ได้โดยไม่ต้องเข้าสู่ภาวะลื่นไหล และการฝึก Deep Work จนเป็นนิสัยก็ช่วยเพิ่มโอกาสที่จะเกิดภาวะลื่นไหล

ถ้างานของฉันต้องพร้อมให้ติดต่อและสื่อสารตลอดเวลาล่ะ?▼

เริ่มจากวิธีจัดเวลาแบบนักข่าว คือแทรกการทำงานแบบ Deep Work ลงในช่วงว่างที่หาได้ แม้จะเป็นช่วงละ 30 นาทีก็ตาม คุยกับผู้จัดการเรื่องการกันช่วงเวลาที่ต้องใช้สมาธิไว้วันละ 1-2 ช่วง ปัจจุบันหลายทีมใช้แนวทาง “ช่วงเช้าปลอดประชุม” หรือ “วันศุกร์สำหรับงานที่ต้องใช้สมาธิ” เพื่อเปิดพื้นที่ให้ทำงานอย่างจดจ่อ แม้จะกันเวลาทำงานแบบ Deep Work ไว้ได้เพียงเล็กน้อย ก็ให้ผลลัพธ์ได้มากเมื่อเทียบกับเวลาที่ใช้